Maatschappijleer
In een lange traditie heeft Maatschappijleer zich ontwikkeld van een louter discussie vak tot een vak waarin onderzoek naar en analyse van maatschappelijke kwesties en problemen centraal zijn komen te staan. Op grond daarvan ben je als burger immers beter in staat om voorstellen, waar burgers, belangengroepen, maatschappelijke instellingen in het algemeen, en politieke partijen en de overheid in het bijzonder mee komen, op hun waarde te schatten.
De basis voor die analyse is eigenlijk heel simpel. Stel je in voorkomende situaties systematisch de volgende vragen:
- Wat zijn de voornaamste kenmerken en gegevens?
- Wie hebben er vooral mee te maken? Welke waarden, normen en belangen hebben zij?
- Wat zijn de voornaamste verklaringen voor de situatie/ het probleem, zoals die zich voordoet?
Wil je oplossingen voor problemen beoordelen, dan is het vaak ook handig om over de
grens te kijken en oplossingen die daar gebruikt worden naast die in Nederland te
leggen. Uiteraard mag men niet zomaar kopiëren, maar moet altijd het hoe en waarom
van een dergelijke oplossing er in betrokken worden.
Omdat burgers voor hun informatie over samenleving en politiek vooral van de
massamedia afhankelijk zijn, besteedt Maatschappijleer daar aandacht aan, met als
voornaamste doelstelling dat leerlingen er én intensief én op een bewuste en kritische
manier gebruik van kunnen maken.
Om zelf enigszins een idee te krijgen van wat Maatschappijleer inhoudt en om allerlei
aardige testjes te doen, bijvoorbeeld over de eigen politieke voorkeur verwijs ik naar
allerlei websites, zoals:
stemwijzer.nl
partijenwijzer.nl
publiek-politiek.nl
digischool.nl
schooltv.nl
Daarnaast kun je een veelheid aan informatie vinden door simpelweg Maatschappijleer in
te typen.
Partijen in de Tweede Kamer 2010-2014
Om een overzicht te zien van de huidige fracties in de Tweede Kamer, is een overzicht te vinden op de website van de Tweede Kamer
Indeling politieke partijen
Je kunt partijen onderscheiden op verschilllende gronden. De voornaamste twee zijn hoe ze denken over economische en persoonlijke vrijheid.
Economische vrijheid versus sociale gelijkheid
Hoe meer je vindt dat bedrijven en ondernemers ruimte moeten krijgen om zelf te bepalen hoe zij hun bedrijf leiden, en onder welke voorwaarden, hoe rechtser de partij. Die vrijheid is volgens deze partijen goed omdat iedereen dan zo hard en zo slim mogelijk zijn werk doet, want dat levert de beste resultaten op.
Hoe meer je vindt als partij dat ondernemers zich aan allerlei regels moeten houden, bijvoorbeeld om sociale rechtvaardigheid en gelijkheid te bereiken, hoe linkser je bent. Bijvoorbeeld:
- Dat je iemand niet zomaar mag ontslaan.
- Dat je er een minimaal bepaald loon moet worden betaald (het minimumloon).
- Dat ondernemers ervoor moeten zorgen dat hun werknemers onder veilige en gezonde omstandigheden werken.
- Dat het natuurlijke milieu niet belast mag worden met gif of andere vervuilingen.
Persoonlijke vrijheid versus het houden aan tradities
Hoe meer partijen keuzes in het persoonlijke leven willen overlaten aan de burgers, hoe linkser de partij in moreel opzicht. Bijvoorbeeld in keuzes, zoals bij abortus, euthanasie, seksuele geaardheid, de vrijheid om je mening te geven.
Hoe meer partijen vinden dat burgers volgens de tradities, normen en waarden van religieuze en/of nationale aard moeten leven en handelen en hoe meer zij vinden dat de overheid dat ook dwingend aan burgers mag opleggen, hoe rechtser de partij in moreel opzicht.
Deze indeling is niet absoluut, zo vind je in verschillende boeken andere indelingen en positioneringen van politieke partijen. Kijk bijvoorbeeld op pagina 95 van Thema’s van Essener.
Gebaseerd op de politieke landschap bij de verkiezingen van 2004.
Hieronder staat een alternatieve indeling, gebaseerd op de politieke partijen die vertegenwoordigt zijn in de Kamer bij de verkiezingen van 2010. De indeling komt dimensies komen min of meer overeen met bovenstaande dimensies.
n.b. Een replica van André Krouwels model van de Nederlandse politieke ruimte tijdens de Tweede
Kamerverkiezingen van 2010. (bron: Wikipedia)
Voor vragen of opmerkingen over de site kun je met mij contact opnemen via het volgende mailadres: g.van.den.nieuwenhuijzen@usgym.nl
G.J. van den Nieuwenhuijzen, docent Maatschappijleer op het Stedelijk Gymnasium Utrecht.
